जाडो मौसममा चिसो, प्रदूषण र संक्रमणले ब्रोन्कियल अस्थमा (Bronchial Asthma) बिगार्न सक्छ। यसका कारण, लक्षण र किन मौसमी परिवर्तनले फोक्सोको स्वास्थ्यमा बढी जोखिम ल्याउँछ भन्ने कुरा बुझ्न जरुरी छ।

ब्रोन्कियल अस्थमा के हो??
ब्रोन्कियल अस्थमा फोक्सोका सास नली (एयरवे) मा दीर्घकालीन सूजन हुने रोग हो। अस्थमा भएका व्यक्तिमा सास नली अत्यन्त संवेदनशील हुन्छ। कुनै ट्रिगर (चिसो हावा, धुलो, धुवाँ, संक्रमण आदि) पर्दा ती नली सुन्निन्छन्, साँघुरिन्छन् र बढी कफ बन्न थाल्छ। यसले हावा भित्र–बाहिर जान गाह्रो बनाउँछ। परिणामस्वरूप घरघराहट, सास फेर्न गाह्रो, छाती कसिएको महसुस र लगातार खोकी (विशेष गरी राति वा बिहान सबेरै) देखिन्छ। लक्षणको गम्भीरता फरक–फरक हुन सक्छ—कसैलाई हल्का असहजता मात्र हुन्छ भने कसैलाई आकस्मिक गम्भीर आक्रमण भएर तुरुन्त उपचार चाहिन सक्छ।

बिज्ञापन

जाडो मौसम अस्थमाका बिरामीका लागि किन चुनौतीपूर्ण हुन्छ?
चिसो मौसमले अस्थमा सिधै पैदा नगरे पनि यसले आक्रमण ट्रिगर गर्न ठूलो भूमिका खेल्छ। चिसो र सुक्खा हावा सास नलीभित्र पुग्दा ती नली चर्किन्छन् र वरिपरिका मांसपेशी अकस्मात् खुम्चिन्छन्। अस्थमा भएका व्यक्तिमा यो प्रतिक्रिया झन् तीव्र हुन्छ, जसले अचानक सास फेर्न गाह्रो गराउँछ।

जाडोमा हावामा प्रदूषण पनि बढ्छ। तापक्रम उल्टो तह (Temperature Inversion), सवारीसाधनको धुवाँ र दाउरा/पराल जलाउँदा निस्कने धुवाँ जमेर तलै अड्किन्छ। यी साना कण फोक्सोभित्र गहिरोसम्म पुगेर सास नलीको सूजन बढाउँछन् र अस्थमाको आक्रमणको जोखिम बढाउँछन्।

घरभित्रका कारण : बेवास्ता गरिने जाडोका ट्रिगरहरू
जाडोमा मानिसहरू धेरै समय घरभित्र बिताउँछन्। यसले चिसोबाट जोगाए पनि घरभित्रका ट्रिगरको सम्पर्क बढ्न सक्छ। धुलोका किरा (Dust Mites), फफूँदी, घरपालुवा जनावरको रौँ, र भित्री प्रदूषण बन्द कोठामा बढी सघन हुन्छन्, विशेष गरी हावा नचल्दा। हिटर चलाउँदा हावा सुक्खा र प्रदूषित बन्न सक्छ, जसले संवेदनशील सास नलीलाई झन् चर्को बनाउँछ। यसले लक्षण लामो समयसम्म रहन र रोग नियन्त्रण गर्न गाह्रो हुन सक्छ।

जाडोमा कसलाई बढी जोखिम हुन्छ??
सबै अस्थमा भएका मानिसमा असर उस्तै हुँदैन। वृद्धवृद्धा, बालबालिका, अस्थमा राम्रोसँग नियन्त्रणमा नभएका व्यक्ति, धेरै प्रदूषित ठाउँमा बस्नेहरू, र फोक्सो वा मुटुको अन्य रोग भएका मानिसमा जाडोमा लक्षण बढ्ने सम्भावना बढी हुन्छ।

जाडोमा अस्थमाको आक्रमणबाट कसरी जोगिने??
• डाक्टरले दिएको इनहेलर र औषधि नियमित प्रयोग गर्नु सबैभन्दा महत्वपूर्ण हो।
• बाहिर निस्कँदा नाक र मुख ढाक्ने (स्कार्फ वा मास्क) ताकि चिसो हावा न्यानो भएर फोक्सोमा पसोस्।
• प्रदूषण धेरै भएको दिन बाहिर कम निस्कने।
• फ्लु खोप लगाएर संक्रमणबाट जोगिने।
• घरभित्र सफा, धुलो कम र हावा चल्ने व्यवस्था गर्ने।

साथै, लक्षण बढ्न थालेको संकेत छिट्टै चिन्नु र समयमै डाक्टरसँग सल्लाह लिनु जरुरी हुन्छ। यसले साना समस्या गम्भीर आपतकालीन अवस्थामा परिणत हुनबाट जोगाउन मद्दत गर्छ।